Obejmuje – synonim i przykłady zastosowania

Słowo „obejmuje” oznacza najczęściej, że coś zawiera w sobie określone elementy, odnosi się do pewnego zakresu albo rozciąga się na jakiś obszar spraw, osób lub zjawisk. Używa się go zarówno w języku codziennym, jak i w tekstach urzędowych, naukowych czy publicystycznych. To czasownik wygodny, ale dość ogólny, dlatego często da się go zastąpić wyrazem trafniejszym i bardziej precyzyjnym.

Synonimy słowa „obejmuje”

Pełna lista najczęściej spotykanych synonimów i bliskoznaczników, od neutralnych po bardziej formalne, literackie i specjalistyczne:

dotyczy, gruppuje, implikuje, integruje, kryje w sobie, mieści, obejmuje swoim zakresem, objmuje, ogarnia, opisuje, pokrywa, posiada w swoim zakresie, rozciąga się na, składa się z, tyczy się, uwzględnia, wchłania, wiąże się z, włącza, wlicza, zawiera, zamyka w sobie, zakłada, zalicza, zawiera w sobie

Nie każdy bliskoznacznik pasuje do każdego zdania. „Obejmuje” bywa używane bardzo szeroko: może znaczyć „zawiera”, ale też „dotyczy”, „rozciąga się na” albo „uwzględnia”. To właśnie kontekst decyduje, który zamiennik brzmi naturalnie.

Synonimy według znaczenia

Gdy chodzi o zawieranie elementów

mieści
składa się z
uwzględnia
włącza
wlicza
zawiera
zawiera w sobie
zamyka w sobie

Gdy chodzi o zakres tematu lub sprawy

dotyczy
obejmuje swoim zakresem
odnosi się do
pokrywa
rozciąga się na
tyczy się

Gdy chodzi o łączenie i scalanie

gruppuje
integruje
ogarnia
wchłania

Gdy chodzi o sens bardziej formalny lub logiczny

implikuje
posiada w swoim zakresie
zakłada
zalicza

Różnice między najbliższymi synonimami

Zawiera to najbliższy i najbezpieczniejszy zamiennik, gdy mowa o elementach składowych. „Regulamin obejmuje pięć rozdziałów” i „Regulamin zawiera pięć rozdziałów” brzmią naturalnie niemal tak samo.

Uwzględnia przesuwa akcent na świadome włączenie czegoś do całości. Plan może coś obejmować, ale też uwzględniać potrzeby mieszkańców — i w drugim wariancie wyraźniej słychać intencję.

Dotyczy i tyczy się pasują wtedy, gdy „obejmuje” oznacza zakres tematyczny. Nie zawsze jednak da się ich użyć zamiast „zawiera”. „Raport obejmuje dane z trzech lat” nie znaczy dokładnie tego samego co „Raport dotyczy danych z trzech lat”.

Rozciąga się na dobrze oddaje szeroki zasięg, zwłaszcza w tekstach formalnych i opisowych. Brzmi nieco urzędowo, ale bywa bardzo trafne: „ochrona obejmuje teren parku” można zastąpić przez „ochrona rozciąga się na teren parku”.

„Składa się z” nie jest pełnym synonimem „obejmuje”. Oznacza budowę całości z części, a nie samo ich wymienienie. „Kurs obejmuje pięć modułów” jest neutralne, ale „Kurs składa się z pięciu modułów” mocniej podkreśla konstrukcję programu.

Synonimy według stylu i kontekstu

Neutralne i najczęstsze

dotyczy
mieści
uwzględnia
włącza
zawiera

Formalne i urzędowe

obejmuje swoim zakresem
posiada w swoim zakresie
rozciąga się na
uwzględnia
zakłada

Naukowe, logiczne, specjalistyczne

implikuje
integruje
pokrywa
zakłada

Bardziej obrazowe lub literackie

kryje w sobie
ogarnia
zamyka w sobie

W praktyce najczęściej wystarczają trzy słowa: zawiera, uwzględnia, dotyczy. Reszta przydaje się wtedy, gdy zdanie ma być precyzyjniejsze albo mniej powtarzalne.

Przykłady użycia synonimów w zdaniach

Program szkolenia zawiera część teoretyczną i ćwiczenia praktyczne.
Nowa uchwała dotyczy zasad korzystania z terenów zielonych.
Projekt uwzględnia potrzeby osób starszych i rodzin z dziećmi.
Ubezpieczenie obejmuje swoim zakresem również szkody powstałe za granicą.

Kiedy zamiast „obejmuje” wybrać inne słowo

Jeśli zdanie mówi o elementach składowych, najlepiej sprawdza się zawiera albo składa się z. Gdy chodzi o temat, zakres sprawy lub problemu, naturalniejsze będzie dotyczy. W tekstach oficjalnych często lepiej brzmi uwzględnia lub obejmuje swoim zakresem, bo są dokładniejsze i mniej ogólne.

„Obejmuje” jest poprawne i uniwersalne, ale właśnie przez tę uniwersalność bywa nieostre. Dobór synonimu pozwala doprecyzować sens: czy mowa o zawartości, zasięgu, budowie całości, czy może o logicznych następstwach.